Van Hoogstraten-grafzerk herontdekt

Uit stukken in het familiearchief is bekend dat Fransois van Hoogstraten begraven ligt in de kerk van Oudewater. Dat is niet verwonderlijk, want hij was burgemeester, secretaris van die stad en werkte er lange tijd als notaris. Zijn zoon, Mr. Jan Willem van Hoogstraten (1722-1770), maakte de volgende aantekening in een familiebijbel: “Mijn vader Fransois van Hoogstraten is overleden te Oudewater den 25e Februarij 1760. en aldaer begraven op het choor, in het graf bij zijn vrouws ouders, op welk graf ik hebbe laten leggen een nieuwe zerk, waer op ik hebbe laten houwen het volgende: Gij zult rusten, ende opstaen in uw lot, in het einde der dagen. Daniel XII. 13.

Rust hier, o Vader! die, naest God,
De bron waert van mijn tijdlijk leven:
Uw sterflijk deel verblijf hier tot
De jongste dag U ‘t heil zal geven
Om, voor des Opper-rechters troon,
Bevrijd van vreeze, te verschijnen,
Daer ‘t bitter lijden van zijn’ Zoon
Den nacht der zonden doet verdwijnen.
Vergun mij, Hemel-Majesteit!
Dat ik hem, dien ik teer beminde,
In een volzalige eeuwigheid
Bij de englen-rijen wedervinde.
Jan Willem van Hoogstraten.”

Jan Willems achterkleinzoon Jan Willem Pieter (1860-1941) bezocht op de kerk op 2 juli 1910, op zoek naar de zerk. Hij verhaalt over zijn bezoek in het familieboek dat hij samenstelde. Met hulp van de president-kerkvoogd werd de zerk snel getraceerd en Jan Willem Pieter constateert dat “het ingehouwen vers (met onderteekening) reeds begon weg te slijten, maar nog vrij goed leesbaar was.” Niet veel later werd de dus nog goed leesbare graftekst opgenomen door P.C. Bloys van Treslong Prins in zijn boek Genealogische en heraldische gedenkwaardigheden in en uit de kerken der provincie Zuid-Holland (Utrecht 1922).
Hoe is het tegenwoordig met de zerk gesteld? Bestaat deze nog en zo ja, is de tekst dan nog leesbaar? Genealoog Coen van Wijngaarden heeft niet lang geleden alle zerken in de Grote Kerk van Oudewater gefotografeerd en ook de grafboeken bestudeerd. De zerk van Fransois van Hoogstraten bevindt zich nog steeds op het hoogkoor, zij het niet meer op de oorspronkelijke plaats. De zwaar versleten tekst is nu nog alleen met behulp van de oude documenten te reconstrueren, zoals op de foto te zien is. De tekst luidt:

GrafSteede
Van de Heer
Fransois van Hoogstraten
Raad in de Vroedschap
OudBurgemeester en
Secretaris dezer Stede
Gebooren Den 30 N[ov. 1698]
Overleeden Den [25 febr.] 1760
Want gij zult rusten ende
zult opstaan in uw lot
in het eynde der daagen
Daniel 12 V. 13
Rust hier, o vader Die naast God
De bron waert van mijn tyd’lyk leven
Uw sterflijk deel verblijf hier tot
De jongste dag in ’t heil zal geven
Om voor des Opperregters Troon
Bevrijd van vreeze te Verschynen
Daer de verdientsten van Zyn Zoon
Den magt der zonde doen verdwijnen
Vergun My, Hemel Mayesteyt,
Dat ik Hem, dien ik zeer beminde,
In Een volzalige eeuwigheid
Bij De englen Reyen wedervinde
J.W. van Hoogstraten

In die tijd was het gebruikelijk om een wapenbord in de kerk op te hangen na de begrafenis. Ook het wapenbord van Fransois met acht kwartierwapens heeft de kerk van Oudewater gesierd, totdat het in 35 jaar later, in 1795, op bevel van de Fransen verwijderd werd. Jan Willem Pieter weet nog te melden dat dit wapenbord in bezit kwam van “Meester Vermeer”. Coen van Wijngaarden heeft deze Vermeer geïdentificeerd als de Oudewaterse schoolmeester Klaas Vermeer, die op 27 december 1814 van Samuel van Hoogstraten (1756-1830) voor acht gulden een graf in de kerk kocht.

Fransois’ zoon Jan Willem schrijft dat hij een nieuwe zerk had laten leggen op het graf van “zijn vrouws ouders” (dat zijn dominee Johannes de Wildt 1667-1738 en Mia Catharina Schrijver 1655-1719). Zou het werkelijk om een nieuwe steen gaan, of heeft hij een bestaande grafzerk gewoon laten omdraaien en bewerken? In dat laatste geval valt er nóg een grafzerk te herontdekken.